X
تبلیغات
شهرسازی کلاسیک - ترافيك و محيط زيست

شهرسازی کلاسیک

شهرمن ...

ترافيك و محيط زيست

علاوه بر دو مسئله آلودگي هوا و صداي حاصل از ترافيك كه به عنوان مهمترين و مؤثرترين تأثيرهاي ترافيك بر محيط زيست در اين فصل مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد ، از مسائل و مشكلات متعدد ديگري نيز مي توان نام برد كه امروزه ، در اثر ترافيك محيط زيست ما را تهديد مي كنند. بعضي از مهمترين اين مسائل عبارتند از كاهش ايمني افزايش تصادفها لطمه به زيبايي و لطمه به منابع طبيعي.

منابع هوا آلودگي

مهمترين و مؤثرترين منابع هوا آلودگي توسط وسايل نقليه عبارت اند از گازهاي خروجي از اگزوز بخارهاي دفع شده از منبع سوخت و كاربوراتور: ذرات حاصل از سايش قطعات متحرك موتور گرد و غبار حاصل از سايش لاستيك لنت ترمز و صفحه كلاج.

گازهايي كه از اگزوز وسايل نقليه خارج مي شوند ، معمولاً از تركيباتي تشكيل شده اند چون دي اكسيد كربن ، بخاز آب ، بنزين يا گازوئيل نسوخته ، تركيبات آلي حاصل از بنزين ، مونوكسيد كربن ، اكسيدهاي ازت‌، تركيبات سرب و ذرات جامد كربن ( دوده) ژاهي تركيبي از موادو گازهاي ياد شده مواد خطرناك و ناخوشايند ديگري توليد مي كند. از مهمترين اين نوع تركيبات شناخته شده دودي است كه به«دود لوس آنجلس» معروف است و از تركيب اكسيد ازت و بعضي از ئيدروكربنها و در اثر تابش شديد آفتاب د وضعيت توپو گرافيك محل توليد مي شود.

نوع گازهاي خروجي از اگزوز وسايل نقليه بنزيني و گازوئيلي تقريباً مشابه است ، ولي اين دو وسيله در ميزان توليد گازها با هم متفاوت اند. آلودگي حاصل از گازهاي اگزوز وسايل نقليه گازوئلي سوز( موتورهاي ديزلي)به مقدار قابل توجهي كمتر از آلودگي گازهاي اگزوز موتور بنزيتي است ولي متأسفانه عدم تنظيم صحيح موتورهاي ديزلي باعث توليد مقدار نسبتاً زيادي دود و بوي ناخوشايند مي شود. با وجود اين ، صرف نظر از ذرات جامد كربن ، ميزان آلودگي اين گونه موتورهاي از موتورهاي بنزيني كمتر است. تأثير بعضي از مواد و گازهاي حاصل از سوخت وسايل نقليه را درادامه اين بحث به اختصار بيان مي كنيم.

مونوكسيد كربن . مونوكسيد كربن (CO)از خطرناكترين گازهاي اگزوز است. آثار مضر اين گاز بر هموگلوبين خون كاملاً شناخته شده است. ميزان اين تاثير زيانبار بستگي به مقدار مونوكسيد كربن هوا ، مدت استنشاق آن و نوع فعاليت اشخاص دارد.

با استنشاق اين گاز ، هموگلوبين خون به كربوكسي هموگلوبين تغيير مي كند و همين باعث كاهش كار آيي خون در انتقال اكسيژن مي شود. وجود 5 تا 10 درصد كربوكسي هموگلوبين در خون ميتوان باعث خفگي يا كاهش قدرت عصبي شود مقدار زيادتر اين گاز به مرگ شخص ميانجامد. اشخاصي كه ناراحتي قلبي داشته باشند ، سريعتر تحت تاثير كربوكسي هموگلوبين قرار مي گيرند. استنشاق طولاني و تدريجي مونوكسيد كربن در سلامتي كساني كه در مسيرهاي شلوغ و پر رفت و آمد شهرها زندگي مي كنند اثر نامطلوبي مي گذارد كه معمولاً در كوتاه مدت از طريق مطالعات آزمايشگاهي قابل تشخيص نيست؛ با اين حال ثابت شده است كه تنفس مقدار كمي از اين گاز در مدتي طولاني بر عملكرد سيستم فيزيكي و عصبي بدن اثر نامطلوبي دارد. آزمايشهايي كه در بسياري از كشورها صورت گرفته است ، نشان مي دهد كه ميزان كربوكسي هموگلوبين در خودن پليسي كه در نقاط پر رفت و آمد شهر ، حتي براي مدت دو ساعت به كنترل ترافيك مشغول است ميتواند تا حد خطرناكي افزايش پيدا كند. از جمله افراد ديگري كه درمعرض استنشاق خطرناك نونوكسيد كربن اند رانندگان اند. مطالعاتي كه درباره تاثير مونوكسيد كربن بر بدن صورت گرفته است نشان مي دهد كه مسموميت رانندگان و عبران پياده در اثر استنشاق اين گاز باعث كاهش كارايي سيستم اعصاب آنها مي شود و درنتيجه ميزان تصادفها افزايش پيدا مي كند.

اكسيدهاي ازت: از تركيبات داخلي سوخت موتور اكسيد نيتريك (N2O2 ) و دي اكسيد ازت(NO2) نيز توليد مي شود. در بيشتر موارد ، ميزان دي اكسيد ازت در مسيرهاي شهري به تقريب دو برابر ميزان اكسيد نيتريك است. دي اكسيد ازت به مراتب از اكسيد نيتريك مسموم كننده تر است ، ولي چگالي آن در مسيرهاي شهري كمتر از يك درصد حداكثر چگالي قابل قبول آن در يك مركز صنعتي پس از هشت ساعت كار است. درباره اثرات اكسيد ازت بر سلامتي انسان اطلاعات مختصري داريم ، ولي به طور قطع استنشاق اين گاز بخصوص اگر تدريجي و طولاني باشد ، اثرات نامطلوبي بر سلامتي انسان دارد از اين رو بايد هميشه به مقدار آن در هوا توجه كرد و به تغييرات تراكم آن دقت كنيم.

تركيبات سرب. گازهاي حاصل از سوخت وسايل نقليه از مهمترين منابع توليد سرب در مناطق شهري اند. در هر ليتر بنزين ، حدود 5/0 گرم سرب وجود دارد كه بين 25تا 50 درصد آن به صورتهاي مختلف در هوا پراكنده مي شود. علت افزودن تركيبات سربي به بنزين بالابردن عدد اكتان آن ودرنتيجه كاهش هزينه توليد و تصفيه آن است. به اين ترتيب احتمالاً سوخت ارزانتر در مي آيد. ولي افزايش عدد اكتان بنزين باعث صدمه خوردن وسيله نقليه مي شود.

مطالعات نشان مي دهد كه ميزان سرب درهواي شهر ها تقريباً 2 تا 4 ميليگرم بر متر مكعب است اين مقدار در مقايسه با ميزان حداكثري كه براي استنشاق سرب به مدت سه ساعت در روز در نظر گرفته شده است ، يعني mg/m3200 ظاهراً ناچيز مي نمايد ولي با توجه به اينكه اين مقدار در حدود بيست برابر سرب موجود در هواي سالمتر خارج از شهر است ، مي توان تا حدودي به اهميت تأثير نامطلوب آن پي برد.

نشانه هاي زيادي وجود دارد كه وجود سرب در بنزين باعث افزايش تأثير آلوده كننده ديگر گازهاي خارج شونده از اگزوز نيز مي شود. ولي نگراني اساسي ، مسموميت در اثر خود سرب است زيرا سرب نوعي سم جمع شونده است. به عنوان مثال استنشاق روزانه بيش از يك ميليگرم سرب به تدريح باعث افزايش خطرناك ميزان سرب در خون ، استخوانها و بدن مي شود.

كودكان بيشتر در معرض مسموميت در اثر استنشاق هواي آلوده به مواد سربي اند. از اين رو ، سلامتي عموم افراد و بخصوص كودكاني كه در شهرهاي پر ترافيك زندگي مي كنند ، چه بسا در اثر استنشاق هواي آلوده به مواد  سربي به مخاطره بيفتند. هواي آلوده به سرب شهرها بر مواد غذايي حاصل از آن مناطق ، نظير سبزيجات، يا گوشت حيواناتي كه از علوفه آن مناطق استفاده مي كنند و هواي محيط را استنشاق مي كنند ، نيز تأثير مي گذارد و مقدار سرب مواد غذايي اين گونه مناطق بيشتر از ديگر مناطق است.

ديگر مواد آلوده كننده وسايل نقليه موتوري ، علاوه بر دود مواد سوختي و گازهاي ديگري كه از اگزوز آنها خارج مي شود موادي نيز توليد مي كند كه باعث آلودگي هوا ومحيط زيست مي شوند. به عنوان مثال ، در نتيجه سايش چرخ وسايل نقليه ، سالانه هزاران تن مواد لاستيكي در هوا پراكنده مي شود. سايش سطح جاده ها در اثر عبور وسايل نقليه و همچنين ساييدگي و پودر شدن لنت ترمز و صفحه كلاچ از عوامل موثر در آلوده كردن هوا و محيط زيست است. هر كدام از مواد ياد شده تركيبات و اجزايي دارند كه ممكن است براي سلامتي انسان مضر باشند. مثلاً آزبست يا پنبه كوهي كه قسمت عمده اي از لنت ترمز و صفحه كلاچ را تشكيل ميدهد از مواد خطرناكي است كه وسايل نقليه پخش مي كنند. ثابت شده است كه بين ميزان تماس و كار با آزبست و استنشاق هواي آلوده به آن واحتمال بروز نوعي سزطان ريه در انسان ، ارتباط مستقيمي وجود دارد. البته ميزان آزبست موجود در هوا اصولاً به اندازه اي نيست كه براي سلامتي خطر جدي داشته باشد ، ولي به طور كلي از تاثير هاي نامطلوبي كه درنتيجه استنشاق مدام و طولاني هواي آلوده به اين ماده حاصل مي شود نبايد غافل بود.

روشهاي مبارزه با هوا آلودگي در اثر ترافيك

در بسياري از كشورهاي جهان براي كاهش ميزان هوا آلودگي ناشي از وسايل نقليه مقرراتي وضع شده است كه كنترل وسايل نقليه موتوري از نظر ميزان توليد گازهاي سمي و آلوده سازي محيط زيست از آن جمله است. به علاوه از روشهايي نيز ميتوان براي كاهش ميزان آلودگي هوا و محيط زيست استفاده كرد كه مهمترين آنها عبارتنداز: 1 ـ كاهش ميزان آلودگي وسايل نقليه از طريق بازديد و تعمير منظم و كنترل شده2 ـ تغيير سيستم سوخت وسايل نقليه مثلاً بنزيني به گازي ، يا استفاده از وسايل نقليه برقي 3 ـ استفاده از وسايل نقليه با موتورهاي كم حجم واستفاده از وسايل نقليه كوچكتر در مناطق پر رفت و آمد؛ 4 ـ محدوديت استفاده از وسايل نقليه شخصي در مناطق پر تراكم شهر ( طرح محدوده ممنوع)5ـ كاهش يا حذف سرب در بنزين.

 نام کتاب : ترافیک شهرها

تالیف : احمد مجتهدی

+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم آذر 1388ساعت 20:0  توسط علیرضا بیاتی  |